Yazan: Eczacı Füsun Giray. İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi mezunu, 28 yıldır sağlık sektöründe.
Zayıflama iğneleri, özellikle pandemiden sonra hayatımıza hızla girdi. İnsanlar evlere kapandı, sosyal aktiviteler bitti, obezite ve kilo sorunları arttı. Bugün bu ürün grubu, endikasyonu dışında büyük ölçüde kilo odaklı kullanılıyor.
Bir eczacı olarak 28 yıldır bu sektörün içindeyim ve eczane raflarından ne kadar çok satıldığını görüyorum. Bu yüzden doğru bilinen yanlışları tek tek yazmak istedim.
GLP-1 aslında bizim hormonumuz
Halk arasında zayıflama iğnesi denen ürünlerin etken maddesi GLP-1 agonistleridir. GLP-1 dışarıdan gelen yabancı bir madde değil. Yemek yediğimizde bağırsaklarımızdan salgılanan bir tokluk hormonu.
Bu hormon vücutta üç işi birden yapıyor: insülin ve kan şekeri seviyesini dengeliyor, beyne "yeterince yedim, iştahımı kapat" sinyalini gönderiyor, midedeki besinlerin sindirilip bağırsaklara geçme sürecini yönetiyor.
Dışarıdan GLP-1 aldığımızda ne oluyor?
- Önce beyne sinyal gidiyor ve iştah baskılanıyor.
- Midedeki besinlerin boşalması uzuyor, dolayısıyla tokluk hissi uzun süre devam ediyor ve açlık hissedilmiyor.
- Kan şekeri dengeleniyor, insülin direnci kontrol altına giriyor.
Sonuçta kilo veriliyor. Ama asıl sorulması gereken soru şu: kilo verirken sağlıklı veriyor muyuz? Önemli olan buna bakmak.
Kullanım süresi ve doktor kontrolü
Bu ürünler genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında kullanılıyor. Bırakıldıktan sonra da idame dozlarla devam etmesi gereken bir grup.
İlaç tarafına baktığımızda sektörün yüzde 85 ile 90'ını domine eden bir ürün grubundan söz ediyoruz. Bu yüzden doktor reçetesi dışında kullanımına bir eczacı olarak çok dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyorum.
Kimler kullanamaz?
Bazı gruplar için güvenli alan yok. Aşağıdaki durumlarda kullanımını uygun görmüyorum:
-
Gebeler ve lohusalar. Bu benim her konuda güvenli alanımdır.
-
65 yaş üstü. Bu yaş grubunda zaten sarkopeni, yani kas erimesi mevcut. Çok dikkatle kullanılması gerekir.
-
Tiroid öyküsü olanlar. Kendisinde veya ailesinde tiroid kanseri ya da tiroid hastalığı varsa kullanamaz.
-
Pankreatit veya safra kesesi taşı geçirenler. Bu ürünler safra kesesi taşını tetikleyebiliyor.
-
Tip 1 diyabet hastaları. Kesinlikle önermiyoruz.
Ailesinde tiroid kanseri olan bir kişi "bende yok" diyemez, çünkü genetik yatkınlığı taşıyor. Kan tahlili yaptırmadan, dahiliye kontrolünden geçmeden bu ürünlere başlanmamalı.
Diyabet ilacı veya insülin kullanıyorsanız
En sık gelen sorulardan biri şu: kişi tip 1 değil ama tip 2 şeker hastası, diyabet ilacı ya da insülin kullanıyor. Bu iğneyi yaptırabilir mi?
Burada da güvenli alana girmek gerekiyor. İkisi birden kullanıldığında hipoglisemi, yani ani şeker düşüşü yaşanabiliyor. Bu yüzden önermiyoruz.
Çoğu kişinin bilmediği iki etkileşim
GLP-1 kullanırken iki noktayı daha belirtmek istiyorum:
-
Doğum kontrol hapı. Kusma varsa doğum kontrol hapının etkisi bundan etkilenebilir. Kullanıldığı süre boyunca ekstra bir korunma gerekebilir.
-
Kan sulandırıcı ve tiroid ilaçları. Midenin boşalma zamanı yavaşlayacağı için bu ilaçların emilim süresi de değişir.
Kullandığınız tüm ilaçları hekiminize ve eczacınıza söylemeden başlamayın.
Yan etkiler ve karşılığında ne almalı?
İlk 1-2 haftada genellikle bulantı, kusma ve ishal görülüyor. Daha sonraki dönemde kas erimesi, 3 ile 6 aydan sonra ise saç dökülmesi tabloya ekleniyor.
Mide şikayetleri çoğunlukla 1-2 hafta içinde geçiyor. Şikayet devam ediyorsa takviye tarafında şunları öneriyorum:
-
Bulantı ve mide şikayetleri için: zencefil ve B6 vitamini.
-
Kas erimesi için: protein tozu, magnezyum, D vitamini ve demir.
-
Kabızlık için: günde 2 litre su, magnezyum sitrat ve prebiyotik. Sitrat formu bağırsakları en çok hareketlendiren magnezyum türüdür.
-
İshal için: probiyotik.
-
Saç dökülmesi için: çinko ve biyotin desteği şart.
Günde 2 litre su aslında herkesin alması gereken bir miktar. Özellikle yaz aylarında ciddi elektrolit kaybı yaşıyoruz.
Ozempic yüzü nedir?
Hızlı kilo kaybında sadece yağ gitmiyor, kas da gidiyor. Yüzdeki kasların erimesiyle ortaya çıkan o incelmiş, çökmüş görünüme halk arasında Ozempic yüzü deniyor.
Bu tabloda mutlaka kolajen kullanılması gerekiyor. Özellikle kadınlarımızın cildi toparlaması için E vitamini almasını ve gece retinol kullanmasını öneriyorum. Çünkü zayıfladıkça ince çizgiler ve sarkmalar oluşuyor.
Kilo verirken kasınızı korumak, verdiğiniz kilodan daha önemli.
Peki bırakınca ne oluyor?
Kimsenin konuşmadığı kısım burası. Bu ürünü ömür boyu kullanamazsınız. Bıraktığınız an sistem eski haline dönüyor. İştah geri geliyor, kilolar geri geliyor.
Yanlış yapılan diyetlerle aynı mantık. Verirsiniz, sonra daha fazlasını geri alırsınız, çünkü vücudun dengesini bozmuşsunuzdur.
Bir de şu var: çok yeni bir teknoloji olduğu için uzun vadeli etkileri henüz net değil. Hiç lazer ameliyatı olmuş bir göz doktoru gördünüz mü? Ben görmedim. Çünkü uzun vadede nasıl bir komplikasyon getireceğini bilmiyorlar.
Kolay yol her zaman kısa yol değildir. Spora gitmeden, beslenmeyi düzeltmeden hızlı kilo vermenin bedeli sonradan çıkıyor.
Özetle
Bu ürünler doğru kişide, doğru endikasyonda, hekim kontrolünde işe yarayan araçlardır. Yanlış kişide ise ciddi riskler taşır. Vücudunuz çok kıymetli. Aldığınız ürünün içeriğine ve firmasına dikkat edin, olur olmaz ilaçları temin etmeyin.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tedavi önerisi yerine geçmez. Herhangi bir ilaç veya takviye kullanmadan önce hekiminize ve eczacınıza danışın.
